Major Władysław Smrokowski

Data i miejsce urodzenia : 25 października 1909, Kraków
Data i miejsce śmierci : 2 stycznia 1965 , Chicago

Przebieg służby :

Lata służby :
1929 – 1945
Siły zbrojne : Wojsko II RP

Jednostki :
3 Pułk Strzelców Podhalańskich, 4 Pułk Strzelców Podhalańskich, 1 Dywizja Grenadierów, 2 Batalion Grenadierów, 1 Samodzielna Kompania Komandosów, II Korpus Polski, 2 Brygada Pancerna

Stanowiska : podporucznik w 3 Pułku Strzelców Podhalańskich, instruktor a później zastępca komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy w Cieszynie, dowódca kompanii strzeleckiej 4 Pułku Strzelców Podhalańskich, oficer sztabowy w 3 Śląskiego Pułku Strzelców w 1 Dywizji Grenadierów, dowódzca 4 kompanii 2 Batalionu Grenadierów, dowódzca 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów, dowódzca zgrupowania Commando w ramach II Korpusu Polskiego, dowódzca 2 Batalionu Komandosów Zmotoryzowanych 2 Brygady Pancernej

Główne wojny i bitwy : II wojna światowa, kampania wrześniowa, kampania francuska, bitwa pod Monte Cassino, bitwa o Bolonię

Późniejsza praca :pracownik w fabryce tekstylnej, pracownik huty żelaza

Odznaczenia :Virtuti Militari V klasy Croix de Guerre (Francja) Złoty Krzyż Orderu Virtuti Militari IV klasy

Początki służby

Władysław Smrokowski maturę zdał w 1928 w krakowskim IV Gimnazjum Państwowym im. Henryka Sienkiewicza. W tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Rok później przerwał studiowanie i wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej-Komorowie.

Po ukończeniu szkoły w 1932 r. awansował do stopnia podporucznika i został przydzielony do 3 Pułku Strzelców Podhalańskich. W 1935 r. wyróżniono go za służbę i przeniesiono na stanowisko instruktora Szkoły Podchorążych Rezerwy w Cieszynie istniejącej przy 4 Pułku Strzelców Podhalańskich, gdzie szkolił przyszłych oficerów 21 Dywizji Piechoty Górskiej jako instruktor, a następnie został zastępcą komendanta Szkoły.

Kampania Wrześniowa

We wrześniu 1939, w stopniu porucznika, dowodził 8 kompanią strzelecką III batalionu 4 p. strz. podhalańskich (według innych źródeł 3 kompanią ckm tego pułku). Dowodząc swoim pododdziałem uczestniczył walkach wojny obronnej 1939 r. prowadzonych przez pułk. Wyróżnił się m.in. podczas zdobywania mostów i brodów na rzece Dunajec w pobliżu miejscowości Biskupice Radłowskie.

Stojąc na czele dwóch kompanii brał udział 25 września w bitwie pod Koziejówką, w której zginął gen. Józef Kustroń. Po tej bitwie, żołnierze pułku rozdzielili się na mniejsze grupy. Prowadząc jedną z tych grup, por. W. Smrokowski przekroczył 26 września granicę polsko-węgierską. Dowódca 4 p. strz. podhalańskich za dzielność i wspaniałe zachowanie się podał go do odznaczenia orderem Virtuti Militari, ale wniosek nie dotarł do odpowiednich władz.

Z obozu internowanych na Węgrzech por. W. Smrokowski przedostał się przez Jugosławię i Włochy do Francji.

Kampania francuska

3 maja 1940 r. został awansowany do stopnia kapitana. W czasie kampanii francuskiej służył w sztabie 3 Śląskiego Pułku Strzelców w 1 Dywizji Grenadierów. Przeszedł cały jej szlak bojowy.

Po kapitulacji armii francuskiej przedarł się wraz grupą żołnierzy 1 DGren. do południowej, nie okupowanej, strefy Francji. Podczas przekraczania granicy pomiędzy strefami został postrzelony w nogę. Z pomocą żołnierzy dotarł do Lyonu, gdzie został wyleczony. Następnie przez Hiszpanię i Portugalię dotarł do Wielkiej Brytanii.

Za udział w kampanii francuskiej został na wniosek generała Bronisława Ducha odznaczony orderem Virtuti Militari V klasy. Otrzymał także francuski Croix de Guerre.

Następnie wyjechał wraz z Polską Misją Werbunkową gen. B. Ducha do USA, gdzie był dowódcą Stacji Zbiorczej. Wrócił do Szkocji w poł. czerwca 1942 r. i objął dowództwo 4 kompanii w 2 Batalionie Strzelców “Kratkowane Lwiątka”, stacjonującym w Cupar w hrabstwie Fife.

Kampania włoska 1943 – 1945

1 (3)W tym czasie Najwyższe Dowództwo Alianckie podjęło decyzję sformowania batalionów komandosów. W sierpniu 1942 r. kpt. W. Smrokowski został dowódcą polskiej 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów. Po szkoleniu odbytym w październiku i listopadzie 1943 r. w Algierii, Kompania 1 grudnia została przerzucona do Tarentu w południowych Włoszech. Po przybyciu do Włoch Kompanię przydzielono do brytyjskich oddziałów Commando, operujących w tym kraju. 13 grudnia 1943 r. kpt. W. Smrokowski osobiście dowodził pierwszym patrolem we Włoszech.

4 (4)1 marca 1944 r. został awansowany do stopnia majora. Po przydzieleniu Kompanii do II Korpusu Polskiego objął dowodzenie zgrupowania Commando (składającego się z 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów i szwadronu szturmowego 15 Pułku Ułanów Poznańskich), z którym walczył podczas bitwy o Monte Cassino. 31 lipca 1944 r. został w Ankonie udekorowany przez Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari IV klasy. Następnie został dowódcą 2 Batalionu Komandosów Zmotoryzowanych, który powstał z przeorganizowania 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów i stanowił batalion zmotoryzowany 2 Brygady Pancernej. Na jego czele uczestniczył w kwietniu 1945 r. bitwie o Bolonię.

Demobilizacja i powrót do cywila.

Po zakończeniu wojny i demobilizacji mjr W. Smrokowski pracował w fabryce tekstylnej w Bradford. Na emigracji ożenił się. W Wielkiej Brytanii urodził się jego syn Adam. W 1951 r. wyjechał do USA. Osiedlił się w Chicago, gdzie pracował w hucie żelaza. W USA urodziły się jego 2 córki Anna i Ewa, które obecnie w raz z rodzinami mieszkają w USA.

Zmarł 2 stycznia 1965 r. na zawał serca. Został pochowany na cmentarzu św. Wojciecha w Chicago, następnie mogiła została przeniesiona do powstałej w 1975 r. Sekcji Polskich Kombatantów na cmentarzu Maryhill w Niles na przedmieściach Chicago i w tedy został wybudowany pomnik. Cmentarze tutaj wygladaja inaczej jak w Polsce. Betonowy grobowiec jest pod ziemią a miejsce grobu jest oznaczone kamienną tablicą. Ponadto symboliczna tablica znajduje się na grobie jego rodziców na cmentarzu Podgórskim w Krakowie. 25 października 2009 r.,w kościele garnizonowym, odbyła się msza w intencji setnej rocznicy urodzin śp. ppłk W. Smrokowskiego i złożenie kwiatów na jego grobie.

Pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika.

 

Bibliografia :
* Piotr Werner, Władysław Smrokowski, w: “Komandos” nr 2 z 1997 r. ISSN 0867-8669
* Maciej Zajączkowski, Sztylet Komandosa, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991, ISBN 83-11-07907-2
* Wiadomości, Pismo Koła 2 Baonu Grenadierów “Kratkowane Lwiątka”. Kwartalnik wydawany w latach 1962-1996 w Szkocji. Numer 12, czerwiec 1965

« Powrót 1 2 3 4 5

Współpraca